(Αποσπάσματα από το άρθρο της δημοσιογράφου Σάντρας Βούλγαρη, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ στις 06-03-2011)

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΡΑΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ

Η ιστορία μιας 38χρονης κομμώτριας - μητέρας δύο παιδιών - που επηρεασμένη από την παράσταση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΡΙΤΑ σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαΐδη, αποφάσισε να αλλάξει τη ζωή της.

«Ένιωσα ειλικρινά ότι είχε ξεκινήσει μια καινούργια ζωή για μένα, κι από τότε μέχρι σήμερα συμβαίνει αυτό...». Δεν είναι κάθε μέρα που γνωρίζεις από κοντά ένα άτομο που αποφασίζει να αλλάξει τη ζωή του, πόσο μάλλον στις εποχές που διανύουμε. Κι όταν αυτό το «πέρασμα σε μια άλλη όχθη» συμβαίνει υπό την επήρρεια της τέχνης, ακόμη κι αν είναι μόνο η αφορμή, επιβάλλεται να το γνωρίσεις, να το νιώσεις, το όνειρο που βρήκε επιτέλους τον δρόμο του.

Πάθος για μόρφωση

Την καλλιτεχνική χειμερινή σεζόν που μας πέρασε, μόλις είχε μπει το 2010, το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Αγρινίου ανέβαζε το έργο του Ουίλι Ράσελ «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» (σκην. Βασίλη Νικολαΐδη), την ιστορία μιας κομμώτρια, η οποία ανακαλύπτει το πάθο της για την υψηλότερη μόρφωση. Ανάμεσα στο κοινό των παραστάσεων που δόθηκαν στην Κεντρική Σκηνή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου ήταν και μία κομμώτρια, η Ράνια Παπαθανάση, ίσως όχι η μοναδική, αφού η προσέλευση του κοινού στο θέατρο ειδικά τα τελευταία χρόνια υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Νικολαΐδη έχει σημειώσει ραγδαία αύξηση. Αμέσως μετά την παράσταση, ταυτισμένη με την ηρωίδα, η Ράνια Παπαθανάση αποφασίζει ότι μπορεί και θα το κάνει, θα τελειώσει το σχολείο που εixε αφήσει στη μέση, θα κάνει όνειρα και σχέδια φιλόδοξα. Θα πάει στο πανεπιστήμιο, θα αλλάξει τη ζωή της. Και το έκανε. Το κομμωτήριο της Ράνια βρίσκεται απέναντι από το θέατρο σε μια μικρή στοά. Και η ιστορία της είναι πράγματι σαν να έχει βγει από βιβλίο. Είχα ήδη διαβάσει την επιστολή που έγραψε εξιστορώντας την εμπειρία της, άρθρο που δημοσιεύτηκε σε αγρινιώτικες εφημερίδες, αλλά και στο φετινό πρόγραμμα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., είχα ήδη μιλήσει μαζί της για να κανονίζαμε το ραντεβού μας, κάτι όχι τόσο απλό αφού το πρόγραμμά της είναι πλέον αρκετά βαρύ. (Σχολείο το πρωί, μετά να τρέξει να πάρει τα παιδιά της, το ένα από το δημοτικό, το άλλο από τον παιδικό σταθμό, απόγευμα δουλειά στο κομμωτήριο, το βράδυ διάβασμα...). Αναρωτιόμουν πώς θα ήταν αυτή η γυναίκα που μεταμορφώθηκε από τη μέρα που είδε το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα». Και είχα πλάσει πολλές εικόνες. Όμως, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
«Παίζουμε ένα έργο για μια κομμώτρια, δεν έρχεσαι να το δεις;» της είχε πει ο Βασίλης Νικολαΐδης ο οποίος κουρευόταν στο κομμωτήριό της. Έτσι, η Ράνια Παπαθανάση βρέθηκε ένα βράδυ στο θέατρο. «Ήμουν τόσο συγκινημένη, που βγήκα έξω από την παράσταση και δεν μπορούσα να συνέλθω, το έβλεπα μπροστά μου, έβλεπα μπροστά μου ότι είμαι στο σχολείο, ότι είμαι στα θρανία ξανά, ότι ήμουν με τους καθηγητές. Είχα πάει θυμάμαι με τον σύζυγό μου και έκλαιγα στην παράσταση και εκείνος μου έλεγε, γιατί κλαις και κάποια στιγμή γυρνάω και του λέω, αυτό που γίνεται εκεί πάνω μπορώ να το κάνω κι εγώ. Μου λέει, τι να παίξεις θέατρο; Όχι του λέω, να πάω στο σχολείο. Η Ρίτα το έκανε, γιατί όχι εγώ;».
Μια ψηλή, όμορφη γυναίκα με μακριά ξανθά μαλλιά και γαλανά μάτια (τριάντα οχτώ χρόνων, όπως μας αποκαλύπτει) κατέφτασε περπατώντας και μιλώντας στο κινητό της, για να μας συναντήσει. Ένα βλέμμα που πετάει σπίθες, γεμάτο πάθος και πείσμα. Ντυμένη σαν μαθήτρια, με παντελόνι, σκουφάκι, φουλάρια, μας εξομολογείται ότι έχει πυρετό: «Κόλλησα από τα παιδιά μου». Παρ' όλα αυτά φωτογραφίζεται σαν επαγγελματίας, ενώ παράλληλα μου διηγείται την εμπειρία της. «Μου ήρθε τόσο απότομο όλο αυτό που ήθελα να περάσουν λίγες μέρες για να μπορέσω να συνέλθω, έτσι ώστε να μπω στη διαδικασία να ψάξω για καθηγητές. Ήταν στη μέση της χρονιάς, δεν μπορούσα να ξεκινήσω τότε και το θεώρησα βιαστικό να το κάνω, οπότε είπα να κάνω μια προετοιμασία για να μπορέσω να μπω τον Σεπτέμβριο στα σχολεία. Πέρσι τον χειμώνα πήγα στην παράσταση, αρχές Απριλίου ξεκίνησα ιδιαίτερα μαθήματα για να μπω τον Σεπτέμβριο στην Α' Λυκείου. Με στόχο πια το πανεπιστήμιο, όχι μόνο να πάρω το απολυτήριο του λυκείου. Ήταν κάτι που είχα στο μυαλό μου από μικρή, να σπουδάσω, αλλά για κάποιους λόγους έμεινα έξω από όλο αυτό. Η απόφαση που πήρα δούλευε μέσα μου εδώ και δέκα χρόνια. Σκεφτόμουν, ναι μεν η δουλειά μου καλή αλλά υπήρχαν κενά. Κι ήρθε σιγά σιγά και κούμπωσε με την παράσταση. Ήταν το κερασάκι στην τούρτα. Τώρα ονειρεύομαι να σπουδάσω ψυχολογία στο Πάντειο, να ειδικευτώ στην δραματοθεραπεία».
Καθώς διασχίζουμε το δρόμο που οδηγεί στο θέατρο, τη ρωτάω πόσο δύσκολο ήταν να πάρει μια τέτοια απόφαση, αν την υποστήριξε το οικογενειακό της περιβάλλον. «Έχω φέρει 180 μοίρες όλη μου την πορεία και όλη μου τη ζωή. Δεν αναιρώ αυτό που με συντροφεύει και το συντροφεύω, δηλαδή τη δουλειά μου, που και την αγαπάω και την πονάω και θέλω να τη συνεχίσω, ούτω ή άλλως από αυτήν παίρνω και τη δύναμη και την οικονομική βοήθεια για να προχωρήσω, αλλά ξέρω ότι έχει ημερομηνία λήξης σε λίγα χρόνια. Ειδικά η πατρική μου οικογένεια με υποστήριξε πολύ, νομίζω ότι αν δεν είχα τη μαμά μου και τον μπαμπά μου σε όλο αυτό δε θα μπορούσα να τα είχα βγάλει πέρα και θέλω δημόσια να τους πω ένα μεγάλο ευχαριστώ για την τεράστια ψυχική δύναμη που μου έχουν δώσει. Έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από τότε που είδα την παράσταση και συνεχίζω με αμείωτο πάθος την προσπάθειά μου. Είμαι ευτυχής».

Κόντρα στο ρεύμα

«Eίναι δύσκολο να σπάμε τα αυγά μας. Το πιο εύκολο για τους ανθρώπους είναι να κλώθουν τα αυγά γιατί εκεί αισθάνονται σιγουριά και ασφάλεια, το πιο δύσκολο είναι να προχωρήσεις. Δεν θέλω να ωραιοποιώ καταστάσεις, αναγκαστικά στερείσαι πράγματα για να κάνεις αυτό που θέλεις, το όνειρό σου. Πρέπει να πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα. Δεν ήμουν ποτέ του βολέματος, ήμουν πολύ πεισματάρα ως έφηβη και νομίζω ότι αυτό το πείσμα βγήκε ξανά τώρα. «Έχεις το μαγαζί σου, βγάζεις λεφτά, έχεις τα παιδιά σου» μου λένε, «πού πας και μπλέκεις, γιατί βάζεις τόσα στο κεφάλι σου». Ήταν πολύ λίγοι αυτοί που επαίνεσαν τις προσπάθειές μου, οι περισσότεροι το χλεύασαν, είπαν πού πάει τώρα αυτή, αλλά γιατί τελικά να μην ακολουθούμε τα όνειρά μας; Όταν κάτι το θέλεις πολύ μπορείς να κινήσεις βουνά, αρκεί να συνειδητοποιήσεις ότι το θέλεις, ότι αυτός είναι ο προορισμός σου και να έχεις το κουράγιο να ξεβολευτείς».

Το ζητούμενο της τέχνης

Τη δικιά του άποψη για την εμπειρία της Ράνιας Παπαθανάση σχολίασε σε συνομιλία του με την «Κ» ο Βασίλης Νικολαΐδης, σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου. «Στα τέσσερα χρόνια που εργάζομαι εδώ συνάντησα αρκετούς ανθρώπους οι οποίοι ήρθαν για πρώτη φορά στο θέατρο. Όμως, το να αλλάξει η ζωή ενός ανθρώπου από το θέατρο πρώτη φορά το συναντώ. Γενικά με ενδιαφέρει να ανεβάζω, όχι έργα αισθητικής, αλλά έργα που έχουν κάτι να πουν στους ανθρώπους, όπως το συγκεκριμένο, που δείχνει ότι η γνώση δεν είναι κτήμα των λίγων αλλά μπορεί να γίνει των πολλών, αρκεί να μπουν στη διαδικασία. Είναι σημαντικό σε μια περίοδο που τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. περνούν βαθιά κρίση να βλέπει κανείς ότι κάποια πράγματα που γίνονται πιάνουν τόπο. Για το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» έγινε ολόκληρη ιστορία, παίχτηκε πολύ, πήγαμε σε σχολεία. Μπορεί άραγε μια θεατρική παράσταση να σε βάλει στη διαδικασία να σκεφτείς ότι μπορείς να αλλάξεις τη ζωή σου; Αναρωτιέμαι, και αμέσως μετά το επιβεβαιώνει η Ράνια Παπαθανάση. Άραγε δεν είναι αυτό το ζητούμενο της τέχνης ή ενός πολιτιστικού φορέα; Να επηρεάζει τους ανθρώπους και να θέτει βάσεις για τέτοιου είδους συμπεριφορές και αντιδράσεις;».